اشاره: هفته گذشته يك دادگاه نظامي در مسكو 3 فرد متهم به داشتن ارتباط با قتل آنا پوليتكووسكايا، روزنامه نگار سرشناس روسيه را تبرئه كرد. اين 3 نفر شامل 2 برادر چچني به كمك و برنامه‌ريزي قتل اين روزنامه نگار منتقد متهم بودند. هيچ‌يك از اين 3 متهم شخصا به ارتكاب اين قتل يا دادن دستور اجراي آن متهم نشده‌اند. خانم پوليتكووسكايا، در تاريخ 7 اكتبر سال 2006، در بيرون آپارتمان خود توسط يك قاتل مزدور، به ضرب گلوله كشته شد.آنا پوليتكووسكايا، خبرنگار يك روزنامه كم تيراژ به اسم نوايا گازتا، بود كه به خاطر گزارش‌هايش درباره موارد نقض حقوق بشر توسط نيروهاي امنيتي روس در چچن شهرت داشت.ترور او جامعه بين‌المللي را تكان داد ولي در روسيه توجه چنداني به آن نشد. او چندين بار به چچن و شمال قفقاز سفر كرده و درباره جنگي كه بيشتر قربانيان آن غيرنظامي بودند، مقالات مفصلي نوشته بود.طبق برآورد كميته حفاظت از روزنامه‌نگاران كه دفترش در آمريكاست، خانم پوليتكووسكايا سيزدهمين روزنامه نگاري بود كه در دوره رياست‌جمهوري ولاديمير پوتين توسط يك قاتل اجير شده در روسيه به قتل رسيد. گزارش زير به بررسي روزنامه نگاري در روسيه مي‌پردازد.مرگ بر نشست صبحگاهي تحريريه مهم‌ترين نشريه تحقيقي روسيه سايه افكنده است. كاركنان نوايا گازتا مي‌كوشند شماره بعد را منتشر كنند و دميتري موراتف، سردبير نشريه، حال و روز خوشي ندارد. در گوشه‌اي از تحريريه، عكس 4روزنامه‌نگار اين نشريه كه در خلال 8سال گذشته جان خود را از دست داده‌اند، آويخته شده است؛ يك نفر بر اثر ضربات شديد جان خود را از دست داد، 2نفر به ضرب گلوله كشته شدند و آخري ظاهراً‌ مسموم شد.به گزارش آسوشيتدپرس، اين روزها انتشار مجله در روسيه كار آساني نيست. موراتف با بيان اين نكته گفت: معمولاً‌ كلي حرف مي‌زنيم، لطيفه تعريف مي‌كنيم و طرح مي‌دهيم، اما انرژي خودمان را از دست داده‌ايم. آخرين روزنامه‌نگار اين نشريه كه كشته شد، آناستازيا بابوروا 25 ساله بود كه به تازگي اين كار را شروع كرده بود. وي به همراه يك وكيل در نزديكي كرملين به دست فردي نقاب‌پوش كه اسلحه مجهز به صداخفه‌كن داشت، به سبك اعدام كشته شد. در كشوري كه يكي از خطرناك‌ترين كشورها براي روزنامه‌نگاران محسوب مي‌شود، نوايا گازتا بيشتر از هر نشريه ديگري لطمه خورده است. بيشتر رسانه‌ها به انقياد و تسليم مجبور شده‌اند. هيچ نشريه‌اي ديگر مقالات تحقيقي و تفاسير تند درباره فساد دولتي، سياست به روش پليسي و خطاهاي جنگ چچن چاپ نمي‌كند. النا كاستيوچنكو، نويسنده نوايا گازتا گفت: اين نشريه هر دو سه سال يكبار عضوي را از دست مي‌دهد. از سال 2000، حدود 16‌روزنامه‌نگار در شرايط مشكوك يا به روش قتل‌هاي قراردادي كشته شده‌اند و به بسياري ديگر تعرض شده يا مورد تهديد قرار گرفته‌اند. در دوره ولاديمير پوتين كه در سال 2000 به رياست‌جمهوري رسيد و اكنون نخست‌وزير است، شبكه‌هاي تلويزيوني كه بيشتر مردم روسيه آن را تماشا مي‌كنند، به تصرف دولت درآمد و عمليات خبري آنها زير نفوذ دولت قرار گرفت.روزنامه‌هاي پرفروش، يا هوادار كرملين هستند يا در مالكيت گروه‌هاي تجاري طرفدار كرملين. از ميان نشرياتي كه با سقوط اتحاد شوروي تأسيس شد، نوايا گازتا – كه به معناي نشريه جديد است – از بازماندگان كمياب به شمار مي‌رود. معروف‌ترين روزنامه‌نگار مقتول اين نشريه آناپوليت‌ كوفسكايا بود كه از كرملين به خاطر جنگ با جدايي‌طلبان چچن به‌شدت انتقاد مي‌كرد. تيراندازي و قتل وي كه در سال 2006 بيرون آپارتمانش در مسكو رخ داد، محكوميت جهاني و سرافكندگي براي كرملين را به همراه داشت. 3 چچني (دو برادر و يك مأمور سابق پليس) محاكمه و تبرئه شدند. البته دادستان نيز انگيزه يا مغز متفكر اين قتل را معرفي نكرده است؛ در نتيجه نوايا گازتا و ديگران ادعا مي‌كنند اين محاكمه فقط سرپوش‌گذاشتن بر اين پرونده است. پوتين مدعي شده است اين قتل در خارج طراحي شده تا روسيه را بي‌اعتبار كند.نخستين روزنامه‌نگار اين روزنامه كه در سال 2000 كشته شد، ايگور دومنيكف بود كه درباره فساد منطقه‌اي مطلب مي‌نوشت. وي با چكش مورد حمله قرار گرفت. 7عضو يك گروه تبهكار در سال 2007 به جرم قتل وي محكوم شدند. متهم رديف اول ادعا كرد كه يك فرماندار منطقه‌اي به خاطر انتقاد دومنيكف، ترتيب كشتن وي را داد اما اتهامي به فرماندار وارد نشد. در سال 2003، يوري شچكوچيكين بر اثر حساسيت شديد درگذشت، اما همكارانش ادعا كردند وي مسموم شد. شچكوچيكين كه 53 ساله بود، درباره فساد در سطوح بالا مي‌نوشت و درباره بمب‌گذاري‌هاي مرگبار سال 1999 در مجتمع‌هاي آپارتماني تحقيق مي‌كرد. در آخرين قتل، به‌نظر مي‌رسد استانيسلاو ماركلوف كه وكيل و متخصص دفاع از چچني‌‌ها و طرفداران محيط‌زيست بود، هدف اصلي بود و احتمالاً بابوروا كه مي‌كوشيد مانع از كشتن وي شود نيز جان خود را از دست داد. بسياري از كاركنان نوايا گازتا معتقدند كه گروه‌هاي ملي‌گرا يا فاشيست‌ها عامل حملات اخير هستند و بلاگ اين نشريه نيز پر از نظرهايي است كه از اين قتل‌ها تمجيد مي‌كنند. سايرين به دست‌داشتن دستگاه‌هاي اطلاعاتي ظنين هستند. در سال 2000 تلفن‌هاي نشريه شنود مي‌شد و حافظه‌هاي رايانه‌هاي آن به سرقت مي‌رفت. نويسندگان و خبرنگاران نوايا گازتا در كلاس‌هاي دفاع شخصي شركت مي‌كنند و يادداشت‌هاي خود را پنهان كرده يا در رايانه‌هاي مطمئن نگه مي‌دارند. همچنين برخي از آنها از اسامي مستعار استفاده مي‌كنند. دست كم يك نفر از آنان به خاطر تهديدهاي به عمل آمده از محافظ شخصي استفاده مي‌كند. الكساندر لبدف، از نمايندگان سابق كه اكنون ميلياردر و از مالكان اين نشريه است، از مقامات خواسته كه گزارشگران روزنامه بتوانند اسلحه حمل كنند. همه روزنامه‌نگاران نوايا گازتا موافق اين كار نيستند، اما موراتف موافق است.وي گفت: يا بايد از خودمان دفاع كنيم يا برويم و درباره طبيعت و پرندگان و چيزهاي مثبت ديگر بنويسيم؛ در آن صورت، ديگر يك مجله عامه‌پسند مي‌شويم و درباره مسائل امنيتي، فساد و فاشيسم نبايد بنويسيم. يوليا لاتينينا، ستون‌نويس نوايا گازتا كه بي‌امان به پوتين مي‌تازد، گروه‌هاي فاشيست را مسبب كشتارها مي‌داند و پليس و نيروهاي امنيتي را به هواداري يا حتي همكاري با آنان متهم مي‌كند. اسم وي مانند پوليت‌كوفسكايا به‌طور منظم در فهرست مرگ در اينترنت منتشر مي‌شود. ورا چلسي‌شوا كه در سايت اين نشريه قلم مي‌زند، گفت: بيشتر روس‌ها نسبت به اين قتل‌ها بي‌اعتنا هستند. وي افزود: اين كشوري است كه اردوگاه‌هاي گولاگ و استالين را پشت سر گذاشته است؛ به همين علت است كه كسي براي اعتراض به خيابان نمي‌ريزد. اين كشوري است كه تاريخش را فراموش مي‌كند.نوايا گازتا كه در سال 1993 تأسيس شد، 3بار در هفته منتشر مي‌شود و تيراژ آن به 270 هزار نسخه رسيده است كه از نشريات دولتي يا طرفدار كرملين كمتر است اما در ميان آن دسته از مردم كه در پي صداي مستقلي درباره مسائل حساس مانند فساد دولتي يا چچن هستند، طرفدار دارد. در سال 2002 نزديك بود حكم دادگاه آن را به تعطيلي بكشاند. آنگاه 3سال بعد لبدف و ميخاييل گورباچف، رئيس‌جمهوري سابق شوروي 49 درصد از سهام آن را به بهاي نامعلومي خريدند. روزنامه‌نگاران نوايا گازتا مالك بقيه سهام آن هستند. 2روز پس از آخرين قتل‌ها، نيمي از صفحه اول به عكس ماركلوف اختصاص داده شد كه جنازه‌اش در پياده‌رو افتاده و خون دور سرش را فراگرفته بود. اين كلمات زير آن نوشته شده بود: قاتلان هيچ پروايي ندارند زيرا مي‌دانند هرگز مجازات نخواهند شد. اما قربانيان هم پروايي ندارند زيرا وقتي از شخص ديگري دفاع مي‌كنيد، ديگر نمي‌توان شما را ترساند.

«بلوتارك»