تلويزيون- ترجمه نگار پدرام:
شبكههاي فارسي زبان غيرايراني حالا پديدهاي شناختهشده تلقي ميشوند كه چه بخواهيم و چه نخواهيم مخاطباني يافتهاند.
يك سوي بحث بر سر چرايي شكلگيري اين شبكهها يا ارتباط صاحبان آنها با قوميتها، گروههاي خاص و... است و سوي ديگر تأثيرگذاري فرهنگي اين شبكهها. چند هفتهاي است كه همشهري درباره تأثيرات فرهنگي اين شبكهها و راههاي جلوگيري از نفوذ بيشتر آنها بحث ميكند و با كمك كارشناسان امور فرهنگي و رسانه، تلنگري به صدا و سيما ميزند تا شايد با نشان دادن واقعيتها، راهي براي بالا بردن سطح جذابيتهاي رسانه ملي پيدا شود.
«فارسي وان» با دستگذاشتن روي يكي از نيازهاي فراموششده يعني سرگرمي و تفريح توانسته مخاطباني براي خود دست و پا كند. نكته جالب اين است كه عمر ساير شبكههاي فارسي زبان بيشتر از فارسيوان است اما هيچكدام به اندازه فارسيوان در جلب مخاطب موفق نبودهاند و اين خود شروع يك تغيير در عادات استفاده از رسانه در ايران و زنگ خطري براي دستگاههاي فرهنگي است. مطلبي را كه ميخوانيد روزنامه انگليسي نشنال، چاپ ابوظبي منتشر كرده است كه نشان ميدهد حساسيتها تنها منحصر به ما نيست.
دوستي تعريف ميكرد كه مادربزرگش از ساعت 7 تا 10 شب همه سريالهاي فارسيوان را ميبيند و تا آخرين سريال كه تمام نشود نميخوابد. جالب اينجاست كه او براي پركردن اوقات فراغتش حتي تكرار اين سريالها را در روزهاي بعد نيز ميبيند و خيال فرزندانش راحت است كه مادرشان سرگرم است و كمتر احساس تنهايي ميكند!
دوست ديگري ميگفت مادرم هميشه معتقد بود كه زن بايد از مرد كوچكتر باشد اما از وقتي سريال ويكتوريا را ديده متوجه شده كه يك زن ميانسال هم ميتواند با مردي كه نزديك به 20سال از خودش جوانتر است ازدواج كند و خوشبخت باشد.
خانم خانهدار ديگري به شباهتهاي آداب و رسوم و عادات كرهايها با ايرانيها اشاره ميكرد و ميگفت كه برايش جالب است كه آنها هم وقتي وارد خانه ميشوند كفشهايشان را در ميآورند و دمپايي ميپوشند! يا لباسهايشان حتي در خانه نيز پوشيده است، يا ظاهرا در كره هم مشكلات و مسائلي كه بين عروس و مادرشوهر در ايران رايج است وجود دارد و دست آخر اينكه متأسفانه يا خوشبختانه در كره هم مثل ايران مرد در تصميمگيريهاي مربوط به خانه و خانواده نقش محوريتري نسبت به زن دارد.
يك خانم 52 ساله ايراني خانهدار كه يكي از طرفداران شبكه فارسيوان است، ميگويد كه هرگز حتي يكي از سريالهاي فارسيوان را از دست نميدهد چون معتقد است سريالهاي توليدي ايران بسيار كسل كننده، قديمي و با موضوعاتي هستند كه حرفي براي گفتن ندارند.
برخي از نظريهپردازان ايراني معتقدند كه فارسيوان پايهها و بناي فرهنگي و مذهبي ايران را نشانه رفته و با سريالهاي غربي اين شبكه درحال جنگ با اين مباني است. همچنين تعدادي از نظريهپردازان غيرايراني نيز معتقدند برنامههاي اين شبكه كه احتمالا از هنگكنگ پخش ميشود بهطور غيرمستقيم تغيير فرهنگ ايراني را هدف خود قرار دادهاند كه حتي ميتواند به فساد كشاندن فرهنگ ايراني و اسلامي را به همراه داشته باشد.
مريم اردبيلي، مشاور فرماندار استان فارس در سميناري كه چندي پيش در شيراز برگزار شد اشاره كرد كه بدون شك فارسيوان ابزاري وسيع براي حمله غرب به ايران است و وظيفه ما اين است كه از تأثيرات اين رسانه بكاهيم.
وي همچنين هشدار داد كه برنامههاي شبكه فارسيوان خيانت همسران و روابط آزاد بين زن و مرد بهويژه جوانان را ترويج كرده و حتي بهطور ضمني سقط جنين را عملي پسنديده نشان ميدهد. اين در حالي است كه حتي عليدارابي، معاون رئيس صدا و سيما نيز اعلام كرده كه 40درصد ايرانيها برنامههاي شبكههاي فارسي غيرايراني را تماشا ميكنند كه با فرهنگ ايراني و افكار عمومي جامعه ايراني مغايرت دارند.
با اينحال بسياري از كارشناسان رسانه كه درباره نفوذ رسانههاي غربي در خاورميانه تحقيق ميكنند، معتقدند كه صاحبان اين رسانهها بهخوبي درباره فرهنگ شرق و بهويژه فرهنگ ايراني تحقيق كرده و ميدانند كه افكار عمومي ممكن است بسياري از عادات و آداب غربي را مغاير با ارزشها و الگوهاي خود دانسته و آنها را نپذيرد و حتي ممكن است اين تفاوتها به حدي باشد كه افكار عمومي را به واكنش نسبت به رسانه وارداتي وادار كند.
به همين دليل با اندكي تغيير در سريالهاي روز دنيا و اندكي سانسور و جايگزيني صحنهها و كلمات، خانوادههاي ايراني را بهسوي خود ميكشند و اعتماد آنها را جلب ميكنند اما به هر حال اين سريالها و كليپهاي موسيقي در كشورهايي تهيه شدهاند كه تفاوتهاي فرهنگي زيادي با ايران دارند و بسياري از اين برنامهها از اساس بر پايه موضوعاتي شكل ميگيرند كه با فرهنگ ما مغايرت دارند اما حذف آنها نيز به معناي حذف كل برنامه است؛ بنابراين فقط با كمي تغيير در لحن و شيوه ارائه، پخش ميشوند و تأثير خود را بر نسل آينده ميگذارند چرا كه مخاطب ايراني نيز همچون ساير مخاطبان رسانهها در جهان به آن سطح از هشياري رسيده كه بتواند اين حذف و تغييرات را تشخيص دهد بنابراين اگر تغييري هم صورت ميگيرد تنها براي اين است كه رسانههاي غيرايراني ميدانند با ارائه بيپرده و صريح، ممكن است مخاطبان ايراني خود را از دست بدهند.
نادر مهندس 42ساله ايراني بدون اشاره به تفاوتهاي فرهنگي درباره ويژگيهاي سريالهاي فارسيوان ميگويد: من به اندازه كافي انگليسي بلد نيستم و هميشه فيلمها و سريالهاي خارجي را با زيرنويس فارسي ميخريدم اما الان بسياري از سريالهاي سرگرمكننده را از فارسيوان و با دوبله فارسي ميبينم.
اگر اين روزها به مراكزي كه تشريفات مراسم عروسي را بهعهده دارند سري بزنيد متوجه ميشويد كه تغييرات بسياري در نحوه برپايي مراسم عروسي بهوجود آمده كه حاصل تلاش رسانههاي غربي در سالهاي گذشته است؛ از گلآرايي، شمعآرايي، سفرهآرايي، تغيير عادات غذايي، ساخت كليپ آشنايي و ساخت كليپ ماشينسواري گرفته تا دفتر يادبود، عكس يادگاري براي مهمانان، رقص آتش و... . شايد از اين پس شاهد مراسم ويژه اداي احترام كرهايها به بزرگترها در بين ايرانيان باشيم كه بهدليل نزديكي و قرابت فرهنگي بيشتر با ما سريعتر از ساير مراسم جاي خود را بين خانوادههاي ايراني باز خواهد كرد و چون تازه است و بهطور مستقيم به فرهنگ ما حمله نميكند، مورد توجه قرار ميگيرد.
در حال نمايش فرم